Սերկևիլ (Cydonia oblonga) 

Սերկևիլ (Cydonia oblonga) 

Նկարագրություն 

Սերկևիլենին փոքր ծառ կամ թուփ է: Սերկևիլի գիտական անունը ծագել է Կրետեի Սիդոն քաղաքից (այժմ ՝ Խանիա), որտեղ այն աճեցրել են դեռևս հնագույն ժամանակներից: Սերկևիլի տերևները նման են խնձորենու տերևներին, իսկ ծաղիկները՝ մեծ, վարդագույն կամ սպիտակ, հաճախ վաճառվում են որպես դեկորատիվ: Սերկևիլի պտուղը կանաչ, դեղին կամ ոսկեգույն է՝ խնձորի և տանձի խաչասերում հիշեցնող (ի դեպ, նրանք հեռավոր ազգականներ են): Սերկևիլի թարմ պտուղները կոշտ ու թթու են, բայց խաշածը ունի տանձ հիշեցնող  համ: Չինական, ինչպես նաև ճապոնական սերկևիլը համարվում են սովորական սերկևիլի «քույրերը»: Նրանք տարբերվում են ծաղկաբույլերով և ունեն նմանատիպ համ: 

Տարածումը և պատմությունը 

Հին Հունաստանում սերկևիլենու պտուղը սիրո և պտղաբերության խորհրդանիշ էր: Սերկևիլն էր, որը Փարիզ բերեց սիրո աստվածուհի Աֆրոդիտեն (և այդ ժամանակվանից նրան անվանում են «տարաձայնությունների խնձոր» կամ «ոսկե խնձոր»): Միջնադարյան Եվրոպայում սերկևիլը որպես նվեր ներկայացնելը համարվում էր սիրո հռչակագիր։ Սերկևիլը հայտնի էր շուրջ 4 հազար տարի: Բնական պայմաններում սերկևիլը աճում է Փոքր Ասիայում, հյուսիսային Իրանում և Կովկասում: Վերջին տարիներին դրա տարածման սահմանը տեղափոխվել է հյուսիս 500 կմ-ով, և այսօր պտղատու ծառեր կարելի է տեսնել Ղրիմում, Բելառուսում, Լատվիայում: 

Օգտակար հատկություններ 

Սերկևիլը հարուստ է պրովիտամին A- ով, C, E, PP վիտամիններով, B խմբով, բազմաթիվ միկրո և մակրո տարրերով:  

Սերկևիլի բաղադրությունը 

Այն պարունակում է կալիում և նատրիում, ինչպես նաև խնձորային, կիտրոնային, տարտրոնիկ թթու և պեկտինային նյութեր: Սերկևիլը պարունակում է մեծ քանակությամբ ածխաջրեր, որոնց մեծ մասը ֆրուկտոզա է: Բացի այդ, սերկևիլը պարունակում է տանիններ, ամինաթթուներ, կատեխիններ և եթերայուղեր: 

Կիրառումը 

Սերկևիլենու թարմ, անուշահոտ պտուղները գործնականում չեն օգտագործվում կծու համի և կոպիտ խառնուրդի պատճառով, բացառությամբ կիտրոնի փոխարեն թեյի. ոմանք պնդում են, որ այդպիսի թեյն ավելի հաճելի համ ունի: 

Կաղամբով ապուրին կամ բորշչին ավելացված սերկևիլի կտորները հաճելի թթու համ են հաղորդում: 

Հին Հունաստանում սերկևիլը թխում էին մեղրով, իսկ արևելյան խոհանոցում այս պտուղը լցոնում էին լոբով կամ  տավարի աղացած մսով: 

Սերկևիլից պատրաստված ամենատարածված արտադրատեսակներն են՝ ջեմ, մուրաբա, մարմելադ, ցուկատի, ժելե. դրանք առանձնանում են   հաճելի սուր բույրով: 

Սերկևիլի օգտակար հատկությունները  կիրառություն են գտել բժշկության մեջ:  

Սերկևիլն ունի կազդուրող, հեմոստատիկ, հակասեպտիկ, միզամուղ  հատկություններ: Այն օգտագործվում է սակավարյունության, սրտանոթային հիվանդությունների, աղեստամոքսային տրակտի, շնչառական տրակտի, ասթմայի հիվանդությունների համար: Սերկևիլը դրական ազդեցություն է ունենում հոգեկանի վրա՝ աշխուժացնում, բարելավում է տրամադրությունը: Սերկևիլի սերմերի հյութը  ծածկող, փափկեցնող, հակասեպտիկ ազդեցություն ունի: 

Կոսմետիկայի մեջ օգտագործվում են հասունացած պտուղները և սերմերը. դրանցից պատրաստվում են յուղոտ մաշկի դիմակներ և լոսյոններ: 

Հակացուցումները 

Սերկևիլի սերմերից  թուրմ պատրաստելիս դրանք չեն կարող մանրացվել․  պարունակում են թունավոր գլիկոզիդ ամիգդալին: 

Սերկևիլը չպետք է օգտագործվի պլևերիզի և փորկապության դեպքում։ Բացի այդ, սերկևիլը վնասում է կոկորդը և ձայնը․    ուսուցիչներին և երգիչներին խորհուրդ չի տրվում չարաշահելու: 

Սերկևիլի կալորիականությունը և սննդային արժեքը 

Սերկևիլի կալորիականությունը 48 կկալ է: 

Սննդային արժեքը՝ սպիտակուցներ ՝ 0,6 գ, ճարպեր ՝ 0,5 գ, ածխաջրեր ՝ 9,6 գ