Դիսեմինացված ներանոթային մակարդման համախտանիշը (ռուս․՝ ДВС-синдром ) հաճախ հանդիպող և ծանր, կյանքին սպառնացող խախտում է հեմոստազի համակարգում (հեմոստազն օրգանիզմի այն ռեակցիաների ամբողջությունն է, որոնք ուղղված են արյունահոսության կանխմանն ու դադարեցմանը)։ Այլ կերպ հայտնի է թրոմբոհեմոռագիկ համախտանիշ, հիպերկոագուլյացիոն համախտանիշ, դեֆիբրինացիայի համախտանիշ անուններով։

ԴՆՄ-ն ՝

• ախտաբանական երկրորդային պրոցես է, որն առաջանում է հեմոստազի անընդհատ և երկարատև խթանման դեպքում,
• ախտաբանական պրոցես է, որն ընթանում է փուլերով և կարող է հասնել մինչև ծայրահեղ անկառավարելի արյունահոսության ու գեներալիզացված ծանր հեմոռագիկ համախտանիշի,
• ախտաբանական պրոցես է, որի դեպքում դիտվում է արյան ներանոթային ցրված մակարդում արյան և նրա ձևավոր տարրերի ագրեգատների մանր թանձրուկների առաջացմամբ, ինչն էլ ավելի է վատացնում նրա ռեոլոգիական հատկությունները, հյուսվածքներում և օրգաններում արգելափակում է միկրոշրջանառությունը, դրանցում իշեմիկ վնասներ է առաջացնում և հանգեցնում պոլիօրգան ախտահարումների։

Առաջացման պատճառները

ԴՆՄ-ի առաջացման սկզբնական գործոն կարող են դառնալ ինտենսիվ կամ երկարատև ստիմուլները՝ արյան շրջանառության, նրա հատկությունների կամ անոթային պատի խանգարումները։

ԴՆՄ-ն առաջանում է․

1. Արյան և հեմոդինամիկայի ռեոլոգիական հատկությունների խանգարման դեպքում՝

• շոկի ցանկացած տեսակ,
• արյան կորուստ,
• ինտոքսիկացիա,
• սեպսիս,
• ռեզուս-կոնֆլիկտային հղիություն,
• արյան շրջանառության կանգ և դրան հետևող վերակենդանացում,
• գեստոզ,
• արգանդի ատոնիա,
• արգանդի մերսում,
• ընկերքի առաջադրություն։

2. Արյան՝ վնասված բջիջների կամ հյուսվածքների հետ շփման դեպքում՝

• աթերոսկլերոզ,
• պտղի անտենատալ մահ,
• օնկոլոգիական հիվանդություններ։

3. Արյան հատկությունների փոփոխությունների և արյան մեջ թրոմբոպլաստիկ նյութերի զանգվածային հոսքի դեպքում՝

• լեյկոզներ,
• հարպտղային հեղուկով էմբոլիա,
• անհամատեղելի արյան փոխներարկում,
• սեպտիկ աբորտ,
• նորմալ տեղակայված ընկերքի շերտազատում արգանդում դիտվող արյունազեղումներով,
• արգանդի պատռվածք,
• պարենխիմատոզ օրգանների (արգանդ, լյարդ, թոքեր, երիկամներ) վիրահատություններ,
• գանգրենա, օրգանների փոխպատվաստում,
• քիմիաթերապիա,
• պանկրեոնեկրոզ,
• սրտամկանի ինֆարկտ և այլն։