Սեռական հարաբերության ընթացքում կամ դրանից հետո առաջացող այրոցը կանանց շրջանում հանդիպող գանգատներից է, որը կարող է զգալիորեն ազդել սեռական կյանքի որակի և ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։

Շատ կանայք այս գանգատը կապում են միայն հեշտոցային վարակի հետ և ինքնուրույն սկսում հակասնկային կամ հակաբակտերիալ բուժում։ Սակայն այրոցի առաջացման պատճառները բազմազան են, և արդյունավետ բուժման համար անհրաժեշտ է նախ պարզել դրա իրական աղբյուրը։

Որո՞նք են սեռական հարաբերության ժամանակ այրոցի հիմնական պատճառները։
1. Հեշտոցային վարակներ և միկրոֆլորայի խանգարումներ

Սեռական հարաբերության ընթացքում այրոցի տարածված պատճառներից են հեշտոցային վարակները և միկրոֆլորայի փոփոխությունները։

Դրանք կարող են ուղեկցվել՝

• քորով,
• արտադրության քանակի կամ բնույթի փոփոխությամբ,
• տհաճ հոտով,
• արտաքին սեռական օրգանների կարմրությամբ և գրգռվածությամբ։

Հատկապես հաճախ հանդիպում է վուլվովագինալ կանդիդոզը, որի դեպքում բորբոքված և գրգռված լորձաթաղանթը կարող է ցավոտ արձագանքել շփմանը։

Բակտերիալ վագինոզի և որոշ սեռավարակների դեպքում նույնպես կարող են առաջանալ անհարմարություն և այրոց։

2. Հեշտոցի չորություն
Հեշտոցի բնական խոնավության նվազումը կարող է առաջացնել շփման ուժեղացում, լորձաթաղանթի գրգռում և միկրովնասումներ, որոնք արտահայտվում են այրոցով կամ ցավով։

Հեշտոցի չորությունը կարող է պայմանավորված լինել՝

• էստրոգենների մակարդակի նվազմամբ,
• դաշտանադադարով,
• կրծքով կերակրման շրջանով,
• որոշ հորմոնային դեղամիջոցների կիրառմամբ,
• սեռական գրգռման անբավարարությամբ։

Այս դեպքերում այրոցը հաճախ ուժեղանում է հարաբերության ընթացքում և կարող է պահպանվել նաև դրանից հետո։

3. Կոնտակտային գրգռում և ալերգիկ ռեակցիաներ
Երբեմն այրոցի պատճառը ոչ թե վարակն է, այլ արտաքին ազդեցությունը։

Հնարավոր գրգռիչներն են՝

• լատեքսային պահպանակները,
• ինտիմ քսուքները և լուբրիկանտները,
• բուրավետ օճառները և ինտիմ հիգիենայի միջոցները,
• որոշ սպերմիցիդներ։

Նման դեպքերում կարող են առաջանալ այրոց, քոր, կարմրություն և տեղային այտուց։

4. Վուլվայի մաշկային և լորձաթաղանթային հիվանդություններ
Որոշ մաշկաբանական հիվանդություններ, օրինակ՝ վուլվայի սկլերոզացնող որքինը (lichen sclerosus), կարող են առաջացնել մաշկի բարակում, ճաքեր, քոր և ցավոտություն։

Այս փոփոխությունների առկայության դեպքում նույնիսկ թեթև շփումը կարող է ուղեկցվել արտահայտված այրոցով։

5. Վեստիբուլոդինիա և կոնքի հատակի մկանների գերլարվածություն
Եթե հետազոտություններով վարակ կամ ակնհայտ բորբոքային փոփոխություն չի հայտնաբերվում, սակայն սեռական հարաբերության ժամանակ պահպանվում է այրոցը կամ ցավը, անհրաժեշտ է դիտարկել նաև վեստիբուլոդինիայի հնարավորությունը։

Վեստիբուլոդինիան բնութագրվում է հեշտոցի մուտքի շրջանում առաջացող քրոնիկ ցավով կամ այրոցով, որը հաճախ հրահրվում է հպումից կամ շփումից։Կոնքի հատակի մկանների գերլարվածությունը նույնպես կարող է նպաստել ցավոտ սեռական հարաբերությանը և անհարմարության զգացողությանը։

Ինչպե՞ս պարզել այրոցի իրական պատճառը։
Ախտորոշման համար կարևոր է գնահատել ոչ միայն գանգատի առկայությունը, այլև դրա առաջացման ժամանակը, տեղակայումը և ուղեկցող ախտանշանները։

Գինեկոլոգիական հետազոտության ընթացքում անհրաժեշտության դեպքում իրականացվում են՝

• Արտաքին սեռական օրգանների և հեշտոցի զննում։
• Հեշտոցային արտադրության հետազոտություն՝ բորբոքային և վարակային պատճառները պարզելու համար։
• Սեռավարակների հետազոտություն՝ ըստ ցուցումների։
• Հեշտոցի pH-ի գնահատում։
• Արգանդի վզիկի զննում։
• Վուլվայի մաշկի և լորձաթաղանթի վիճակի գնահատում։

Եթե այրոցը պահպանվում է, բայց վարակային պատճառ չի հայտնաբերվում, անհրաժեշտ է գնահատել նաև հորմոնային, մաշկաբանական և նյարդամկանային գործոնները։

Ինչպե՞ս է բուժվում սեռական հարաբերության ժամանակ առաջացող այրոցը։
Բուժումը պայմանավորված է հայտնաբերված պատճառից։

• Վարակների դեպքում նշանակվում է համապատասխան հակասնկային, հակաբակտերիալ կամ հակավիրուսային բուժում՝ ըստ ախտորոշման։
• Հեշտոցի չորության դեպքում կարող են կիրառվել խոնավեցնող միջոցներ, լուբրիկանտներ, իսկ որոշ դեպքերում՝ տեղային հորմոնային բուժում։
• Կոնտակտային գրգռման դեպքում անհրաժեշտ է բացառել պատճառ հանդիսացող նյութը։
• Վուլվայի մաշկային հիվանդությունների դեպքում կիրառվում է համապատասխան մասնագիտացված բուժում։
• Կոնքի հատակի մկանների գերլարվածության դեպքում կարող է արդյունավետ լինել կոնքի հատակի ֆիզիոթերապիան։

Կարևոր է խուսափել ինքնուրույն հակասնկային կամ հակաբակտերիալ դեղամիջոցների օգտագործումից, քանի որ սխալ բուժումը կարող է խորացնել գրգռվածությունը և հետաձգել իրական պատճառի հայտնաբերումը։

Ե՞րբ է անհրաժեշտ դիմել գինեկոլոգի։
Եթե այրոցը կրկնվում է, պահպանվում է սեռական հարաբերությունից հետո կամ ուղեկցվում է քորով, արտադրության փոփոխությամբ, տհաճ հոտով, ցավով կամ արյունային արտադրությամբ, անհրաժեշտ է գինեկոլոգիական հետազոտություն։

Ուժեղ ցավի, ջերմության, կոնքի շրջանում արտահայտված ցավի կամ առատ արյունահոսության դեպքում անհրաժեշտ է անհապաղ բժշկական գնահատում։