Այլ նյութեր
Նանոպլաստիկը մարդու օրգանիզմում. գիտական փաստեր և իրական ռիսկեր
Վերջին տարիներին նանոպլաստիկի վերաբերյալ շրջանառվում են բազմաթիվ անհանգստացնող հայտարարություններ։ Սակայն բժշկական տեղեկատվության մեջ կարևոր է հստակ տարանջատել գիտականորեն հաստատված տվյալները չափազանցություններից և ապացուցված չլինող պնդումներից։
Ի՞նչ է նանոպլաստիկը
Նանոպլաստիկը պլաստիկի միկրոմասնիկներ են, որոնց չափը սովորաբար կազմում է 1 միկրոմետրից փոքր, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ 100 նանոմետրից պակաս։ Այդ չափերի շնորհիվ դրանք կարող են ներթափանցել կենսաբանական հյուսվածքներ և օրգանիզմի տարբեր համակարգեր։
Նանոպլաստիկը արդյոք ներթափանցո՞ւմ է մարդու օրգանիզմ
Այո։ Վերջին տարիների գիտական հետազոտությունները հաստատում են, որ նանոպլաստիկը կարող է հայտնվել մարդու օրգանիզմում տարբեր ճանապարհներով՝
- խմելու ջրի միջոցով (շշալցված և նույնիսկ ջրմուղային),
- սննդի հետ (ծովամթերք, աղ, բանջարեղեն),
- օդի միջոցով (ներսի փոշի, հագուստից առանձնացող միկրոմանրաթելեր)։
Նանոպլաստիկ մասնիկներ արդեն հայտնաբերվել են՝
- արյան մեջ,
- թոքերում,
- պլացենտայում,
- աղիքային հյուսվածքներում։
Այսինքն՝ օրգանիզմ ներթափանցման փաստը գիտականորեն հաստատված է և միֆ չէ։
Արդյո՞ք նանոպլաստիկը չի հեռացվում օրգանիզմից
Այս հարցում անհրաժեշտ է կարևոր ճշգրտում։Այսօրվա գիտության մակարդակով չկա ապացույց, որ նանոպլաստիկը ամբողջությամբ և երբեք չի հեռացվում օրգանիզմից։ Մարդու օրգանիզմն ունակ է որոշակի քանակի միկրոմասնիկների հեռացման՝
- աղեստամոքսային համակարգի միջոցով,
- շնչուղիների լորձաթաղանթի միջոցով,
- մասնակիորեն՝ լյարդի և երիկամների մասնակցությամբ։
Սակայն խնդիրը կայանում է նրանում, որ՝
- նանոմասնիկները չափազանց փոքր են,
- դրանց մի մասը կարող է ներթափանցել բջիջների ներս,
- որոշ մասնիկներ կարող են երկար ժամանակ պահպանվել հյուսվածքներում։
Ուստի ավելի ճշգրիտ է ասել, որ նանոպլաստիկի մի մասը կարող է կուտակվել և դանդաղ հեռացվել, այլ ոչ թե ընդհանրապես չարտազատվել։
Կարո՞ղ է նանոպլաստիկը առաջացնել հիվանդություններ
Այս հարցում վերջնական և միանշանակ պատասխան ներկայումս գոյություն չունի։Ի՞նչն է հաստատված (կենդանիների և բջջային մոդելների վրա)
Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նանոպլաստիկը կարող է առաջացնել՝
- բորբոքային ռեակցիաներ,
- օքսիդատիվ սթրես,
- բջջային թաղանթների վնասում,
- իմունային համակարգի խանգարումներ։
Ի՞նչը դեռևս ապացուցված չէ մարդկանց մոտ
Առայժմ ուղղակի ապացույցներ չկան, որ նանոպլաստիկը՝
- անխուսափելիորեն առաջացնում է քաղցկեղ,
- հանդիսանում է անպտղության հաստատված պատճառ,
- մնում է օրգանիզմում ամբողջ կյանքի ընթացքում և անդառնալիորեն վնասում այն։
Մարդկանց վերաբերյալ տվյալների սահմանափակ լինելը պայմանավորված է նրանով, որ՝
- սա համեմատաբար նոր հետազոտական ուղղություն է,
- կենդանի օրգանիզմում կուտակման չափումը բարդ է,
- շատ հիվանդություններ զարգանում են տասնամյակների ընթացքում։
Փաստեր և միֆեր
Հաստատված փաստեր
- նանոպլաստիկը կարող է ներթափանցել մարդու օրգանիզմ,
- դրա մի մասը կարող է կուտակվել հյուսվածքներում,
- առկա է բջջային մակարդակում հնարավոր վնասի ռիսկ։
Միֆեր
- «նանոպլաստիկը ընդհանրապես չի դուրս գալիս օրգանիզմից»,
- «բոլոր մարդիկ շուտով կհիվանդանան դրա պատճառով»,
- «նանոպլաստիկը ապացուցված պատճառ է կոնկրետ հիվանդությունների»։
Պե՞տք է արդյոք խուճապի մատնվել
Ոչ։ Սակայն ողջամիտ կանխարգելիչ քայլերը նպատակահարմար են։
Ինչն է իրականում նվազեցնում շփումը նանոպլաստիկի հետ
- նվազեցնել էժան պլաստիկ տարաներից ջրի օգտագործումը,
- սնունդը չտաքացնել պլաստիկ ամաններում,
- կիրառել ջրի ֆիլտրեր (հատկապես միկրոպլաստիկի ֆիլտրացիայով),
- պարբերաբար օդափոխել տարածքները և կատարել խոնավ մաքրում, քանի որ փոշին միկրոմանրաթելերի հիմնական աղբյուրներից է։
Նանոպլաստիկը իրական և գիտականորեն հաստատված խնդիր է, ոչ թե հորինվածք։Սակայն համացանցում տարածվող բազմաթիվ վախեցնող պնդումներ առաջ են անցնում գիտությունից։
- նանոպլաստիկը կարող է ներթափանցել և մասամբ կուտակվել,
- առկա է հնարավոր կենսաբանական վնաս,
- սակայն մարդկանց մոտ լայնածավալ և աղետալի հետևանքների ապացույցներ դեռևս չկան։
Հետազոտությունները շարունակվում են, և թեման գտնվում է գիտական ակտիվ ուսումնասիրության փուլում։
1876
